Jump to content

Το Αττικοψαρο και η Αττικανθρωποι


Recommended Posts

Ενδιαφερων αρθρο του Παναγιωτη Σ. Οικονομιδη ομοτιμου καθηγητη του ΑΠΘ.Το βρηκα στο περιοδικο φυση οπου ειμαι συνδρομητης και ηθελα να το παρουσιασω.

Πανε σχεδον 20 χρονια απο τοτε που για πρωτη φορα παρουσιασα απο τις γραμμες αυτου του περιοδικου το μικρο ψαρακι του Μαραθωνα.

Στο μεταξυ πηγαινα καπου-καπου εκει και καθε φορα διαπιστωνα αλλαγες στο υπεροχο Αττικο τοπιο και το χαλασμο απο την οικιστικη επεκταση και απο την ραγδιαια υποχωρηση των φυσικων υδατων,

που μαζι τους ,σιγα-σιγα,χανοταν και το ψαρακι μας.Την τελευταια φορα ηταν τον Οκτωβρη του 2004,υστερα απο προσκληση της Νομαρχιας της Ανατολικης Αττικης και στην πηγη-ρυακι

της Βραυρωνας δεν το βρηκαμε.Ουτε στην πηγη Κατω Σουλι οπου,με βαση δειγματα απο εκει,ο ιταλος Vinciguerra το περιεγραψε για πρωτη φορα.Παντου παρατηρηθηκε υποχωρηση και ρυπανση των φυσικων

υδατων κι επικρατηση ενος εισβολικου ξενικου ειδους του ΚΟΥΝΟΥΠΟΦΑΓΟΥ (Gambusia holbrooki,επιβαλλεται να μιλησουμε καποια στιγμη για τον θετικο και τον αρνητικο του ρολο).

Στο μεταξυ επελεξα να ονομασω το ψαρακι μας 'Αττικοψαρο'-οχι μονο γιατι ειχε επισημανθει σχεδον παντου στην ανατολικη Αττικη κι αλλου βορειοτερα-αλλα ακομα και μεσα στο ευρυτερο πολεδομικο συγκροτημα

της Αθηνας και συγκεκριμενα στα βορεια προαστια,στο ρεμα της Χελιδονους (συστημα Κηφισου).Θελησα ετσι να δειξω οτι οντως ειναι το αρχαιοτερο ΜΟΝΙΜΟ σπονδυλοζωο της Αττικης,επειδη την κατοικει εδω και εκατομυρια

χρονια τουλαχιστον απο το Πλειοκαινο (5,3 εκατομμυρια χρονια πριν απο σημερα),δηλαδη πολυ πριν τη επικοισουν τοσα και τοσα αλλα ζωα,ακομα και οι συγχρονοι...Αττικανθρωποι-με ηπιο τροπο οι παλιοι κι εντονα και μαζικα οι νεοτεροι...

Παρακολουθωντας τακτικα τα δημοσιευματα για τα υδατινα συστηματα των Αθηνων αλλα και βιβλια,ειπα μεσα μου <<δεν μπορει σε αυτα τα νερα θα ζουσε οπωσδηποτε καποτε το ψαρακι μας-μπορει να επιβιωνει ακομα και τωρα καπου.Ποιος,ομως,θα το ψαξει?>>

O Decio Vinciguerra που το ονομασε πρωτος,ειχε ελθει στην Ελλαδα τη δευτερη δεκαετια του 1900 κι ειχε περιοδευσει ως εμπειρογνωμονας για τα αλιευτικα μας πραγματα,συλλεγοντας ταυτοχρονα και ψαρια.

Το 1921 δημοσιευσε την περιγραφη του Αττικοψαρου,μαζι και της Λιπαριας τhς Βολβης (Alosa Macedonica) και του Θεσσαλογωβιου (Knipowitschia thessala) σε μια εργασια του με τιτλο:Descrizione di tre nuove specie di pesci delle acque dolci di Greci.

Ονομασε το Αττικοψαρο Leukaspius marathonicus,που μια μεταγενεστερη αναθεωρηση ,το αλλαξε και το εκανε Pseudophoxinus marathonicus.Σημερα,σε μια νεα εργασια,ο ελβετος Maurice Kottelat κι ο γερμανος Joerg Freyhof ταξινομησαν το Αττικοψαρο και τα

ξαδελφακια του -αλλα ειδη-που απαντουν στα μικρα υδατινα συστηματα απο τη Στυμφαλια,τον Ευρωτα και τους Μυλους της Αργολιδας ως και την Κερκυρα,δηλαδη σε ολη σχεδον την δυτικη Ελλαδα,αλλα και πιο πανω ως την Αλβανια και το Μαυροβουνιο,σε ενα νεο

γενος που του εδωσαν το ομορφο ονομα Pelasgus,δηλαδη Πελασγος.Προκαταρκτικα μπορουμε να πουμε οτι το Αττικοψαρο προτιμα κυριως τις πηγες με καθαρο και μαλλον ψυχρο νερο και με υδροβια βλαστηση.Μπορει,ομως να βρεθει και σε πιο μεγαλα λιμνοποταμια συστηματα.

Ενδεχομενως αυτο να ειναι μια καλη προσαρμογη για να αποφευγει τη θηρευση απο τα πουλια.Ειναι ψαρι της στηλης,οπου κι αναζητα τη τροφη του (διαφορα μικροφυτα και μικροζωα) κι αποφευγει τα ρυπασμενα νερα.Ωστοσο,δεν εχει μελετηθει η βιολογια του και συνεπως

δεν υπαρχουν ακριβεις πληροφοριες για αυτη οπως θα επρεπε.Ομως,εκει που προσαρμοστικα γλυτωσε την εξωτερικη θηρευση απο τα πουλια,αντιμετωπιζει σημερα ενα σοβαρο προβλημα μεσα στο νερο,δηλαδη τροφικο ανταγωνισμο και εντονη θηρευση-κυριως των αβγων και των νεογνων του-καθως και ισχυρη επιθετικοτητα

με τραυματισμους των ενηλικων,απο τον ξενικο Κουνουποφαγο.Αυτο φαινεται οτι ειναι και ο βασικος λογος που υποχωρει και χανεται απο τα ενδιαιτηματα του μαζι,φυσικα,με την υδρομαστευση και την ρυπανση.Η επελαση του ποιο ευρυοικου κι ανθεκτικου στα ρυπασμενα νερα εισβολεα ειναι συνεχης κι εξοντωτικη

και δεν μπορουμε να υπολογισουμε με ακριβεια σε ποσα χρονια το Αττικοψαρο θα εκτοπιστει πληρως απο παντου,παντως οχι πολλα,αν κρινουμε απο τον σημερινο ρυθμο επεκτασης και καταστροφης των ενδιαιτηματων.Στην πηγη της Βραυρωνας π.χ εχει μαλλον χαθει.

Το ιδιο,απο οτι φαινεται κι απο το Κατω Σουλι.Ωστοσο,μερικοι ρεκτες μαθητες μου με πληροφορουν οτι το εχουν παρατησει στο ελος του Σχινια και στην πηγη των Μακαρων.Μακαρι!να το σωσουμε τουλαχιστον εκει.

Πως?Εχω στο μυαλο μου ενα σχεδιο που βασιζεται στις,μικρες εστω διαφορες σε οικολογικες απαιτησεις των δυο ειδων που,ομως,χρειαζεται επιπλεον βαρια οχηματα αντλησης νερου τα οποια,φυσικα καποιος πρεπει να πληρωσει.

Για τις οικολογικες διαφορες,παντως,διευκρινιζω οτι σε ελωδεις περιοχες,με εντονες ετησιες διακυμανσεις της θερμοκρασιας επικρατει ο κουνουποφαγος,ενω στις πηγες,με το κρυο και καθαρο νερο,πλεονεκτει το Αττικοψαρο.

Σε αυτο το γεγονος,μαλλον,θα πρεπει να στηριχτει το σχεδιο βραχυπροσθεμα.Μακροπροσθεμα,απαιτειται ακριβης ερευνα για να επιβεβαιωση ολα αυτα,καθως κατ αλλα πολλα,ωστε η προστασια να ειναι αποτελεσματικη και μονιμη.

Κι ευτυχως,τωρα,ειμαι σε θεση να διαβεβαιωσω,οτι εκει κοντα υπαρχουν ανθρωποι καταλληλοι να κανουν σωστα την δουλεια .

Να πω οτι ειναι θεμα τιμης η προστασια του Πελασγου της Αττικης και επιβαλλεται εστω και ερανος για να βρεθουν λιγα χρηματα να σωθει?

Οριστε το λεω...

Και μακαρι να γινει κατι,αν και δεν το πολυπιστευω.Οι ωραιοι φιλοι μας στην Αττικη ,ωστοσο,που φανατικα βαζουν κατω απο την στοργικη τους φροντιδα χελωνες,φωκιες,ελαφια και τοσα αλλα αδικημενα και αναξιοπαθουντα πλασματα,

ας κανουν κατι και για το Αττικοψαρο,που τωρα με τις νεες καψαλες κινδυνευει ακομα περισσοτερο απο την ασταθεια (ξεραιλα η πλυμμηρες).Κι εγω τους υποσχομαι να επιστατησω να γινει ενα ωραιο ενυδρειο στον προθαλαμο της

Νομαρχιας της Ανατολικης Αττικης,να ερχονται να το βλεπουν-κι αλλου αν θελουν.

Το 'Αττικοψαρο'

 

aquazone2.jpg

 

Δειτε το αρθρο του 1990 του τευχους 49 στην διευθυνση http://www.eepf.gr/fysi126econo.html

Link to comment
Share on other sites

aquazone2.jpg
Link to comment
Share on other sites

Το είχα δεί σε αφθονία πριν πολλά χρόνια στον Ηριδανό μέσα στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού .

Πρίν 6-7 χρόνια που έκανα μια επίσκεψη δεν τα βρήκα και το νερό είχε τα χάλια του οπτικά τουλάχιστον . :)

Link to comment
Share on other sites

Oσο παει και εξαφανιζεται!Σε μια πηγη κοντα στην Ραφηνα,υπηρχαν σε αφθονια.Τωρα δυσκολευομαι να τα δω κι εγω....

Σταματη σαν φορουμ μπορουμε να βοηθησουμε τον καθηγητη σε αυτα που αναφερει?κατι σε ερανο ισως?

Link to comment
Share on other sites

  • 2 months later...

ενα up,ετσι για να μην ξεχναμε και τα 'ντοπια' μας ψαρακια... :thaman:

Link to comment
Share on other sites

:thaman::thaman:

Προφιλ http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?id=62437

Κοκκινη λιστα http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/135721/0

Ειναι χαρακτηριζομενα κοντα στο να θεωρηθουν απειλουμενο ειδος, αλλα απο το 2008 πολλα μπορει να εχουν αλλαξει (και συνηθως αλλαζουν προς το χειροτερο :thaman: )

Ενα αλλο τοπικ στο ΑΖ για ελληνικα ψαρια στην κατηγορια ομως "απειλούμενα σοβαρά με εξαφάνιση" http://www.aquazone.gr/forums/index.php?showtopic=29075

Link to comment
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
 Share

×
×
  • Create New...